Tuesday, 18 February 2014

Γιατί η ψύχωση εμφανίζεται συχνά στην περίοδο της εφηβείας;

Στο πρόταγμα της αυτονομίας,  την διαδικασία εκκοινωνισμού «που αρχίζει με την πρώτη μέρα της ζωής -αν όχι πιο πριν- και τελειώνει μόνο με τον θάνατο» (Κ.Καστοριάδης, 1986), καλείται να απαντήσει, περισσότερο ίσως από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της ζωής, ο έφηβος. Η εφηβεία σηματοδοτείται από μία θεμελιώδη σύγκρουση: επιθυμία αυτονόμησης, αποχωρισμού  από τους γονείς, αναζήτηση νέων ταυτίσεων από την μία πλευρά, και από την άλλη επιθυμία διατήρησης της παιδικότητας, προσκόλληση στο πρωταρχικά αντικείμενα αγάπης, τους γονείς.
Συχνά, σε περιπτώσεις εφήβων με εύθραυστη ψυχική δομή και κληρονομική προδιάθεση, η σύγκρουση φαίνεται να βρίσκει επίλυση μόνο μέσα από το δρόμο αυτού που δεν καλούμε «φυσιολογικό», μέσα από την ψυχοπαθολογία. Στις περιπτώσεις εκείνες όπου το Εγώ του εφήβου δεν έχει τα κατάλληλα μέσα για να αμυνθεί αμύνεται μέσα από τα ψυχικά συμπτώματα ή το ίδιο το παραλήρημα στην περίπτωση της ψύχωσης. Η άλλη οδός θα ήταν ο ψυχικός θάνατος. Ο έφηβος μέσα από το ψυχικό σύμπτωμα επιχειρεί να δημιουργήσει μία καινούρια σημασία, ένα καινούριο νόημα το οποίο αν δεν μπορούσε να κατασκευασθεί «το εγώ θα συναντούσε μια και μοναδική επιθυμία, την επιθυμία να επιβάλει την ίδια βία στον παράγοντα της βίας» (P.Aulagnier, 1975).
Τι συμβαίνει στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι γονείς «αποβλέπουν στη στέρηση της κυριότητας του παιδιού σε οτιδήποτε μπορεί να το προσδιορίσει ως ένα ιδιαίτερο υπάρχον» (P.Aulagnier, 1975), «ικανό για αυτοστοχαστική δραστηριότητα και διαβούλευση» (K.Καστοριάδης, 1992); Κάθε προσπάθεια αποχωρισμού γίνεται προσπάθεια διαχωρισμού και ο μόνος τρόπος να υπάρξει ο έφηβος, εκτός του κόλπου των γονέων, αλλά εντός της φροντίδας τους, είναι η τρέλα, η ψύχωση, τα παράγωγα της οποίας είναι «προσπάθεια θεραπείας ή ανακατασκευής» (S.Freud, 1924). Πιθανόν η ίδια η ψυχική νόσος να είναι μία προσπάθεια του εφήβου να μην αφεθεί, να μην καταναλωθεί από μία συμβιωτική σχέση με τους γονείς αλλά να ανακτήσει την ελπίδα,   «ελπίδα μιας νέας ευκαιρίας για ένα ξεπάγωμα της παγωμένης συνθήκης και την πιθανότητα ότι το περιβάλλον θα κάνει μια επαρκή αν και αργοπορημένη προσαρμογή» (D.Winnicott, 1954). Ταυτόχρονα ο έφηβος θα παραμένει παθολογικά αγκιστρωμένος σ’ αυτό το περιβάλλον με την ταυτότητα του αρρώστου που έχει ανάγκη τη φροντίδα. Η ψύχωση έρχεται λοιπόν σαν γροθιά στην οικογένεια του εφήβου.

Μαρία Αθητάκη
Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος
Ηρώων Πολυτεχνείου 72, Χανιά
  


Ενδεικτική Βιβλιογραφία
-Aulagnier, P., La violence de l’interprétation, Paris 1975, Presses Universitaires de France.
-Freud, S.(1924), Neurosis and Psychosis, Standard Edition, 19, 147-53.
-Καστοριάδης, Κ., Η ψυχανάλυση και το πρόταγμα της αυτονομίας, (La psychanalyse et le projet dautonomie), στο: ΙΧΝΗ,     Αφιέρωμα: Πενήντα  χρόνια από τον θάνατο του Freud, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1992.
-Καστοριάδης, Κ, (1986), Ο θρυμματισμένος κόσμος, Ύψιλον/Βιβλία, 1992.
-Winnicott, D.W., (1954), Les aspects métapsychologiques et cliniques de la régression au sein de la situation analytique, in: de la pédiatrie à la    psychanalyse, petite bibliothèque payot, 1969.




No comments:

Post a Comment

Note: only a member of this blog may post a comment.