Thursday, 6 March 2014

Τι είναι το άγχος;

Οι παλμοί της καρδιάς ανεβαίνουν, τα άκρα μουδιάζουν ή τρέμουν, ο θώρακας πονάει, ένα αίσθημα πνιγμού φτάνει στο λαιμό, ο ιδρώτας τρέχει: ένα από αυτά τα συμπτώματα ή όλα μαζί καθώς και πολλά άλλα οδηγούν συχνά κάποιον στην έναρξη ενός κύκλου ιατρικών εξετάσεων και επισκέψεων για να καταλήξει τις περισσότερες φορές στην διάγνωση του άγχους και της κρίσης πανικού. Μέσα από την διαδικασία αναζήτησης της αιτίας των συμπτωμάτων τις περισσότερες φορές το άτομο έχει ήδη σχηματίσει μία φαντασίωση γύρω από κάποια πιθανή ασθένεια, π.χ. «φοβάμαι ότι έχω καρκίνο και οι γιατροί δεν μπορούν να το διαγνώσουν». Το άγχος αποκτά πλέον την μορφή μίας έμμονης ιδέας, το άτομο αισθάνεται ότι απειλείται από κάτι το οποίο δεν υπάρχει στην πραγματικότητα ωστόσο εκείνο βρίσκει συνεχώς ενδείξεις για να το επιβεβαιώνει, το περιβάλλον του δεν μπορεί να το καταλάβει, αισθάνεται μόνο, αβοήθητο και φοβισμένο. Η διάγνωση του άγχους του είναι άχρηστη και περνά αδιάφορη.
Τι είναι λοιπόν το άγχος; Το άγχος είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο όταν προκαλείται από μία εξωτερική κατάσταση ή αιτία και έχει σκοπό να προετοιμάσει το άτομο θέτοντας το σε εγρήγορση για να αντιμετωπίσει την πηγή του άγχους (π.χ. το άγχος που αισθάνεται ο μαθητής στις εξετάσεις τον κινητοποιεί να διαβάσει).
Το άγχος φτάνει να γίνει ένα παθολογικό φαινόμενο όταν το άτομο νιώθει συνεχώς μία ανησυχία χωρίς να υπάρχει ένα πραγματικό αντικείμενο που είναι πηγή άγχους ή όταν φτάνει να γίνεται φοβία απέναντι σε ένα αντικείμενο ή μία κατάσταση που δεν είναι αντικειμενικά επικίνδυνα. Ο πανικός είναι το υπερβολικό άγχος που συνοδεύεται με σωματικά συμπτώματα.
Το άγχος το αισθανόμαστε σαν μία εσωτερική πίεση από ένα φόβο πραγματικό ή φανταστικό ότι κάτι κακό θα συμβεί. Συνδέεται πολύ έντονα με το άγχος απέναντι στο άγνωστο, σε αυτό που θα έρθει και δεν μπορούμε να κατονομάσουμε ή να φανταστούμε.
Σύμφωνα με τη θεωρία της ψυχανάλυσης το άγχος πηγάζει από την απώθηση, δηλαδή μία διαδικασία ή μία εμπειρία που είναι πολύ έντονη συγκινησιακά απωθείται και στην θέση της έρχεται το άγχος. Το άγχος ξεκινά από την βρεφική ηλικία περίπου τον 8ο μήνα, σύμφωνα με την θεωρία του Spitz, είναι το άγχος αποχωρισμού από την μητέρα το οποίο είναι αναγκαίο για τη δόμηση της προσωπικότητας. Καθώς το παιδί μεγαλώνει θα εκφράζει άγχος κάθε φορά που μία κατάσταση του θυμίζει την απειλή αποχωρισμού από τη μητέρα του σε μία προσπάθεια να κινητοποιήσει τις ψυχικές άμυνες του.
Το άγχος πέρα από την ψυχική ένταση που δημιουργεί απειλεί και την σωματική υγεία του ατόμου καθώς όταν αυτό δεν βρίσκει εκφόρτιση μέσα από τον λόγο, όταν δηλαδή το άτομο δεν μιλά για το άγχος του, το σωματοποιεί, το εκφράζει μέσα από το σώμα του με ψυχοσωματικά συμπτώματα ή σε πιο σοβαρές περιπτώσεις με νόσους όπως ανορεξία, βουλιμία, παχυσαρκία, καρδιοαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, άσθμα, λειτουργική δυσπεψία, πεπτικό έλκος, ελκώδης αιμορραγική κολίτιδα, δυσκοιλιότητα, σπαστική κολίτιδα, διαταραχές του κύκλου, διαταραχές του ύπνου, έκζεμα, ψωρίαση, αλωπεκία, διαταραχές της ανάπτυξης, ψυχογενής στειρότητα, νυχτερινή ενούρηση. Έτσι λοιπόν μπορεί να υπάρχει η κληρονομική προδιάθεση σε ένα σημείο του σώματος να αρρωστήσει οπότε η εσωτερική πίεση που ονομάζουμε άγχος αναζητά οδό εκφόρτισης και πάει σε αυτό το αδύνατο σημείο. Πέρα λοιπόν από την ιατρική αντιμετώπιση που είναι απαραίτητη για να απαντήσει στο πρώτο επίπεδο του αιτήματος, δηλαδή ένα σώμα που πονά, που αρρωσταίνει, χρειάζεται και η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση για να απαντήσει στο δεύτερο επίπεδο του αιτήματος, δηλαδή ένα τεράστιο φορτίο επιθετικότητας  και άγχους που αναζητά διέξοδο μέσα από τον λόγο.     



Μαρία Αθητάκη
Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Ηρώων Πολυτεχνείου 72, Χανιά

No comments:

Post a Comment

Note: only a member of this blog may post a comment.